«هر خانه، کارخانه و هر کارخانه، خانه است»
۲۲ اردیبهشت در تقویم رسمی ایران بهعنوان روز ملی مشاغل خانگی و تولید خانوادهمحور نامگذاری شده است. روزی برای توجه به نقش مهم خانوادهها، بهویژه زنان، در تولید و کسب درآمد از طریق مشاغل خانگی.
این روز با هدف حمایت از کسبوکارهای کوچک، کاهش بیکاری و تقویت اقتصاد خانواده گرامی داشته میشود. مشاغلی مانند صنایعدستی، تولیدات هنری، مواد غذایی و خدمات خانگی، از جمله فعالیتهایی هستند که میتوانند در فضای خانه انجام شوند و به استقلال اقتصادی خانوادهها کمک کنند.
مشکلات مشاغل خانگی در جنگ
در جریان جنگ کنونی آمریکا، اسرائیل با ایران، هزاران شغل خانگی و کسب وکار خرد با آسیبهای جدی روبهرو شدند. بنا بر اعلام سازمان بهزیستی، ۲۹۷۵ کارگاه و طرح اشتغال مددجویان آسیب دیدهاند که ۶۳۵ مورد آن بیش از ۵۰ درصد تخریب شده است.
همچنین قطعی گسترده اینترنت بیش از 60 روز، بیش از یک میلیون شغل اینترنتی و بخش بزرگی از مشاغل خانگی، بهویژه کسبوکارهایی که توسط زنان اداره میشد، را دچار رکود یا تعطیلی کرد. بر اساس گزارش اتاق بازرگانی، ۶۳ درصد کسب وکارهای کوچک با کاهش شدید نقدینگی مواجه شدهاند.
معاونت امور زنان و خانواده نیز اعلام کرده است که به دلیل غیررسمی بودن بسیاری از مشاغل خانگی، آمار دقیقی از خسارات وجود ندارد، با این حال، حدود ۷۰ درصد این مشاغل در اختیار زنان است و محدود شدن دسترسی به اینترنت و بازارهای آنلاین، آسیب اقتصادی سنگینی به آنان وارد کرده است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند توسعه مشاغل خانگی، بدون ایجاد زیرساختهایی مانند اینترنت پایدار، دسترسی آسان به وامهای کمبهره، بیمه شغلی، آموزش بازاریابی دیجیتال و حمایت از فروش آنلاین امکانپذیر نیست. با وجود آنکه بخش بزرگی از مشاغل خانگی، بهویژه برای زنان، به فضای مجازی وابسته است، در بودجه سال ۱۴۰۵ سقف تسهیلات اشتغال خرد و خانگی بدون افزایش نسبت به سال قبل و در حدود ۱۰۰ میلیارد ریال ثابت مانده، رقمی که با حجم خسارات واردشده و نیاز واقعی این بخش، تناسبی ندارد.
به استناد قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اشتغال و کسب درآمد از حقوق شهروندان است و دولت موظف به ایجاد فرصت شغلی، بیمه و
حمایت اجتماعی برای شاغلان، از جمله فعالان مشاغل خانگی، است. با این حال، بخش بزرگی از مشاغل خانگی در ایران همچنان غیررسمی بوده و بسیاری از شاغلان، بهویژه زنان فعال در صنایعدستی، قالیبافی و فروش اینترنتی، از بیمه، حقوق بازنشستگی و حمایتهای قانونی محروماند، وضعیتی که زمینهساز بهرهکشی اقتصادی شده است.
همچنین نظارت بر مشاغل خانگی باید تنها در چارچوب استانداردهای کاری انجام شود، نه دخالت در حریم خصوصی و سبک زندگی افراد، اما گزارشها نشان میدهد برخی محدودیتها و برخوردها فراتر از نظارت شغلی رفته و به ابزاری برای کنترل اجتماعی تبدیل شده است.
همچنین با توجه به اعلامیه جهانی حقوق بشر بخصوص ماده ۲۳ : حق امنیت کار، ماده ۲: برخورداری برابر از حقوق بدون تبعیض، و ماده ۲۵: حق خوراک و مسکن و مراقبتهای طبی و خدمات لازم اجتماعی برای همه،
همچنین با تأکید بر اهداف هفده گانه سند توسعه پایدار 2030 یونسکو، بخصوص هدف هشتم: ترویج رشد فراگیر و پایدار اقتصادی، اشتغال کامل و مولد و شغل مناسب برای همه هدف پنجم: دستیابی به تساوی جنسیتی و توانمند سازی تمام زنان و دختران نسبت به وضعیت دشوار معیشتی مردم بهویژه کارگران و فعالان مشاغل خانگی اقدامات جمهوری اسلامی ایران، از جمله نقض گسترده حقوق بشر، قطعی کامل اینترنت، بازداشتها، شکنجه، اعدامهای فوری به بهانه جنگ، حضور نیروهای غیرایرانی در سطح شهرها و تخریب اقتصادی کشور را بهشدت محکوم کرده و خواستار پایبندی به تعهدات بینالمللی، حمایت مؤثر از شاغلان خانگی، جبران خسارات واردشده و اجرای سیاستهای شفاف برای بازسازی اقتصاد و بازار کار هستیم.
1662
کانون دفاع از حقوق بشر در ایران
کمیه دفاع از حقوق کار و کارگر
